Noten leren lezen | Cursus § 7: Notennamen

Paragrafen:

§ 7: Notennamen

Hoewel er een heleboel ‘stamtoonplaatsen’ zijn (zie § 3), zijn er in de muziek eigenlijk maar 7 stamtonen, die meerdere keren (op verschillende hoogten) voorkomen.

De 7 stamtonen zijn genoemd naar de eerste 7 letters van het alfabet:
A, B, C, D, E, F, G.
Zij liggen in hoogte steeds 1 stamtoonplaats uit elkaar. Staat bijvoorbeeld een E op de 1^e (onderste) lijn van de notenbalk, dan is de noot tussen de eerste en de tweede lijn een F, en de noot onder de eerste lijn een D.

Zoals gezegd kan de reeks van 7 stamtonen omhoog en omlaag verlengd worden met een herhaling van zichzelf:

Omhoog (stijgend): Op elke B volgt een C (en daarna weer een D, E, F, G, A).
Omlaag (dalend): Aan elke C gaat een B vooraf (gevolgd door A, G, F, E, D).

Het is gebruikelijk om de reeks van 7 stamtonen te laten beginnen op C:
C – D – E – F – G – A – B.
Waarom dat zo is, wordt uitgelegd bij de opmerking in § 13.

Oktaafnamen

We noemen een reeks van 7 stamtonen ook wel een oktaaf.
⌈ Opm: Dit is niet hetzelfde als het interval oktaaf (zie daarvoor § 10)⌋
Er zijn 7 volledige oktaven, d.w.z. oktaven waarin alle stamtonen voorkomen.

Elk van deze oktaven heeft een eigen naam, en de stamtonen in elk oktaaf erven deze naam.
De noot d in het ééngestreept oktaaf heet bijvoorbeeld “d-ééngestreept”, en wordt geschreven als “d¹”.
Dit is bedacht omdat het soms nodig is ook buiten de notenbalk (in gewone tekst of spreektaal) exact te kunnen aangeven welke noot men bedoelt.

Hieronder een tabel van de 7 volledige oktaven (van hoog naar laag gerangschikt):

Viergestreept oktaaf	Van c⁴ naar b^4.
Driegestreept oktaaf	Van c³ naar b^3.
Tweegestreept oktaaf	Van c² naar b^2.
Ééngestreept oktaaf	Van c¹ naar b^1.
Klein oktaaf	Van c naar b
Groot oktaaf	Van C naar B
Contra-oktaaf	Van C₁ naar B_1.

Opmerking(en):
Wie alle bovenstaande noten op een piano zou spelen, slaat alleen de witte toetsen aan. Op de piano bevinden zich nog een paar meer witte toetsen: onder het contra-oktaaf nog de 2 noten (A₂ en B₂) van het Subcontra-oktaaf, en boven het viergestreept oktaaf de noot c⁵ van het vijfgestreept oktaaf.

Voor de zwarte toetsen van de piano, zie § 17.

Vocale muziek beperkt zich grofweg tot 4 oktaven (het Groot-, Klein-, ééngestreept- en tweegestreept oktaaf);

← vorige

→ volgende