Noten leren lezen | Cursus § 21: Toongeslachten

Paragrafen:

§ 21: Toongeslachten

§21a: majeur en mineur
§21b: toongeslachten
§21c: parallelle toonsoorten ∨
§21d: vaste voortekens bij mineur toonsoorten
§21e: kwintencirkel met mineur toonsoorten

Parallelle toonsoorten

Er bestaat een bepaalde verwantschap tussen majeur- en mineurtoonsoorten of toonladders. Die verwantschap kan als volgt beschreven worden:

Het toonsafstandenpatroon van de mineurladder verschilt van dat van de majeurladder. Het is als volgt opgebouwd:
. 1 . ½ . 1 . 1 . ½ . 1 . 1 .
⌈ Opm: De punten staan voor de noten zelf, en de cijfers voor de tussenliggende toonsafstand.⌋

Als we dit vergelijken met het toonsafstandenpatroon van de majeurladder:
. 1 . 1 . ½ . 1 . 1 . 1 . ½ .
dan blijkt dat het mineurpatroon eigenlijk hetzelfde is, maar op een andere plek begint. Kijk maar even mee:

Eerst zet ik het toonsafstandenpatroon van de majeurladder 2 keer achter elkaar:
⟨. 1 . 1 . ½ . 1 . 1 . 1 . ½ . ⟩ ⟨ . 1 . 1 . ½ . 1 . 1 . 1 . ½ .⟩

Dan herhaal ik dat zodanig dat ik links en rechts alle afstanden weglaat die niet met het mineurpatroon te maken hebben:
⟨. . . . . . 1 . ½ . ⟩ ⟨ . 1 . 1 . ½ . 1 . 1 . . .⟩

Hieraan zie je dat het mineurpatroon 2 plaatsen naar links, of 5 plaatsen naar rechts is opgeschoven t.o.v. het majeurpatroon. In toonsafstand bedraagt de verschuiving naar links een kleine terts, en die naar rechts een grote sext. Omdat deze beide intervallen elkaars spiegelbeeld of omkering zijn (zie §29), komen beide afstanden op hetzelfde neer.

Hieruit blijkt dat het mineurpatroon ingebed is in het majeurpatroon. De mineur toonladder ligt a.h.w. verborgen in de majeur toonladder. Dat heeft tot gevolg dat evt. vaste voortekens van een majeur toonladder ook gelden voor de mineur toonladder die hij in zich draagt.

Samenvattend:
Een majeur toonladder heeft een aan zichzelf verwante mineurtoonladder op een afstand van een kleine terts onder de eigen grondtoon. Bij C-groot is dat dus a-klein. Die verwantschap uit zich daarin dat beide DEZELFDE VASTE VOORTEKENS hebben. We noemen C-groot en a-klein elkaars PARALLEL(LE) TOONSOORT.
⌈ Opm: Bij majeur toonladders wordt de naam van de noot als hoofdletter geschreven (C-groot), en bij mineur toonladders met een kleine letter (a-klein).⌋

Opmerking(en):
Omgekeerd heeft een mineur toonladder een aan zichzelf verwante majeur toonladder op een afstand van een kleine terts boven de eigen grondtoon. Ik zet deze omgekeerde definitie er ook bij, om niet de indruk te wekken dat één van de 2 (majeur of mineur) beter of belangrijker zou zijn. Beide zijn elkaars parallel.

In § 21d een overzicht van de vaste voortekens bij mineur toonsoorten...

← vorige

→ volgende