Noten leren lezen | Cursus § 21: Toongeslachten

Paragrafen:

§ 21: Toongeslachten

§21a: majeur en mineur
§21b: toongeslachten ∨
§21c: parallelle toonsoorten
§21d: vaste voortekens bij mineur toonsoorten
§21e: kwintencirkel met mineur toonsoorten

Toongeslacht

Majeur en mineur zijn de 2 belangrijkste TOONGESLACHTEN. In wat oudere boeken staat wel dat majeur “vrolijk” is, en mineur “droevig”, maar dat is eigenlijk een wat kinderlijke typering, die weinig recht doet aan zowel de dieperliggende betekenis van majeur en mineur, als aan de klassiek-romantische stijlperiode, waarin majeur en mineur de pijlers waren van enorm veel grote gevoelens en gevoelsnuanceringen. Om die samen te vatten onder de noemer “vrolijk of droevig” is enigszins beledigend voor de vele keuzes die componisten in hun muziek gemaakt hebben.

Hoe dan majeur en mineur te omschrijven?

Probeer je muziek eens als lichtbron voor te stellen, zoals de zon een lichtbron is. Een lichtbron straalt lichtdeeltjes uit in een bepaalde richting. Klinkende muziek is dan te vergelijken met een bron van waaruit ‘deeltjes’ stromen in een bepaalde richting. Daarbij zou majeur dan als een “zich naar buiten bewegende stroming” getypeerd kunnen worden, en mineur als een “zich naar binnen bewegende stroming”.

Ik ben mij ervan bewust dat dergelijke typeringen veel mensen in het verkeerde keelgat kunnen schieten. Het is echter mijn persoonlijke ervaring, opgedaan door het veel en intensief luisteren naar en maken van muziek, dat de musicus of luisteraar zelf bij majeur en mineur het referentiepunt is van waaruit de muziek zich naar buiten (bij majeur) of naar binnen (mineur) richt.

Toch zijn beide richtingen niet strikt gescheiden: In “majeur-muziek” komen ook mineur-elementen voor, en andersom. Zie daarvoor ook § 30;, over dur en moll.

Er zou veel meer te zeggen of te schrijven zijn over dit onderwerp, en dat is ook uitvoerig gedaan door vele denkers en muziektheoretici. Omdat ik geen denker en zeker geen wetenschapper ben, zou ik buiten mijn boekje gaan als ik iets over dit onderwerp zou willen beweren dat buiten mijn eigen ervaring ligt.

Opmerking(en):
Naast majeur en mineur zijn er nog meer toongeslachten, zoals bijvoorbeeld de kerktoonladders (zie § 23), maar die zijn minder gangbaar, zeker vanuit de klassiek muziektheorie gezien. Wie echter in een koor zingt waar veel muziek uit de Renaissance wordt uitgevoerd, heeft zeer waarschijnlijk al eens kennis gemaakt met een kerktoonladder.

In § 21c zullen we een bepaalde verwantschap tussen de majeur- en mineurtoonsoorten ontdekken...

← vorige

→ volgende